Vallen en weer opstaan is een kunst
Een val kan grote gevolgen hebben. Niet alleen lichamelijk, maar ook voor het vertrouwen om te blijven bewegen. Fysiotherapeut Jacomijn Kok ziet dit dagelijks in haar werk. Met het valpreventieprogramma Vallen Verleden Tijd helpt ze senioren om sterker en zekerder te bewegen. En soms levert dat verrassende succesmomenten op.
Voorkomen is beter dan genezen
Mijn naam is Jacomijn Kok. Als fysiotherapeut zie ik helaas dagelijks wat de impact van een valpartij kan zijn. Een breuk, een blijvende beperking of misschien nog wel het vervelendste: de angst om opnieuw te vallen.
Die angst kan ervoor zorgen dat iemand minder gaat bewegen. Hierdoor nemen conditie en spierkracht af, waardoor de kans op een nieuwe val juist groter wordt. Daarom ben ik zo blij dat er valpreventieprogramma's bestaan. Voorkomen is in dit geval écht beter dan genezen!
Hindernissen zijn er om te overwinnen
Samen met mijn collega's geef ik de cursus Vallen Verleden Tijd. Dit programma is bedoeld voor mensen die nog goed ter been zijn, maar al eens zijn gevallen of bang zijn om te vallen.
Tijdens de cursus oefenen we op een 'valgevaarlijk' parcours met herkenbare obstakels uit het dagelijks leven. We trainen kracht en behendigheid en leren deelnemers hoe ze veilig kunnen vallen en weer zelfstandig kunnen opstaan. Bijvoorbeeld met de judorol. Wat mij betreft zouden ze die verplicht moeten aanleren op de middelbare school. Jong geleerd is oud gedaan!
We kijken goed naar wat iedereen kan, koppelen de oefeningen aan dagelijkse situaties en geven persoonlijk advies waar nodig.
Na afloop merken we dat deelnemers beter weten wat ze zelf kunnen doen om een val te voorkomen. Ook geven de meeste deelnemers aan dat ze meer vertrouwen hebben gekregen in hun eigen bewegingen.
Kleine overwinningen, groot verschil
Sommige momenten blijven me echt bij. Zoals een deelneemster die slecht ter been was en eigenlijk niet voldoende kon bewegen om alle oefeningen mee te doen. Toch lukte het haar om een koprol te maken. Ze was enorm trots! Het gaf haar het vertrouwen dat ze meer durfde en kon dan ze vooraf had gedacht.
Een andere deelnemer merkte tijdens het parcours dat zijn beenkracht hem in de steek liet. Hij besloot daarom ook thuis fanatiek te gaan oefenen. Met resultaat! Zijn lopen verbeterde zichtbaar en uiteindelijk vormde het parcours geen enkel probleem meer.
Dat zijn voor mij de mooiste succesverhalen. Deelnemers ontdekken wat ze nog kunnen en ervaren samen dat bewegen niet alleen belangrijk, maar ook leuk is.
“Het mooiste is wanneer deelnemers ontdekken dat ze meer kunnen dan ze zelf dachten.”
Sterke spieren maken het verschil
Wat veel mensen onderschatten, is het belang van spierkracht. Fietsen en wandelen doen de meeste mensen nog wel, maar het trainen van spieren krijgt vaak minder aandacht.
Terwijl je juist na een periode van ziekte of weinig bewegen snel spiermassa kunt verliezen. Gezonde ouderen kunnen na tien dagen bedrust al anderhalve kilo spiermassa verliezen. Bij een ziekenhuisopname van slechts drie dagen kan dit bij 65-plussers al oplopen tot 1.300 gram.
Dat is niet niks!
Om die spierkracht weer op te bouwen, is meer nodig dan alleen wandelen of fietsen. Spieren moeten echt worden uitgedaagd. Krachttraining speelt daarbij een belangrijke rol. Zeker na ziekte of een ziekenhuisopname kan goede begeleiding helpen om verantwoord weer sterker te worden.
Wacht niet tot iemand valt
Juist voor professionals die met senioren werken, ligt hier een belangrijke rol. Minder bewegen, onzeker lopen, moeite met opstaan of angst om te vallen: het lijken soms kleine veranderingen, maar ze kunnen veel zeggen over iemands valrisico.
Door deze signalen op tijd te herkennen en valpreventie bespreekbaar te maken, kunnen we samen voorkomen dat iemand steeds minder gaat bewegen.
Mijn belangrijkste boodschap aan professionals is daarom: wees alert op veranderingen in mobiliteit, zelfvertrouwen en spierkracht. Een val hoeft niet eerst plaats te vinden voordat iemand baat heeft bij hulp.
Want spierkracht kun je tot op hoge leeftijd blijven trainen. En met sterke spieren sta je letterlijk én figuurlijk een stuk steviger in je schoenen.